Theorie van Michael Parsons
- De mens neemt kunst waar volgens een bepaald verwachtingspatroon.
- Dit waarnemen kan zich ontwikkelen.
- Het waarnemen kan vergeleken worden met het kijken door een bril.
- Mensen in verschillende fasen van ontwikkeling kijken door verschillende brillen
- De vorige bril wordt geïntegreerd in de volgende
- De brillen zijn niet absoluut leeftijdgebonden
Belangrijk: hoe kan je jongeren (beter) door de verschillende brillen leren kijken
Vijf brillen, vijf stadia
- Stadium 1: associatie
- Stadium 2: voorstelling. Schematisch realisme / Fotografisch realisme
- Stadium 3: expressie
- Stadium 4: leerbaar
- Stadium 5: eigen mening
Stadium 2: voorstelling
- Het beeld moet herkenbaar zijn
- Twee fasen in dit stadium:
Schematisch realisme
- Acceptabel indien kenmerkende onderdelen aanwezig zijn
Fotografisch realisme
- Natuurgetrouwe weergave, fotografisch realisme zijn uiterst belangrijk
- Abstracte kunst wordt niet gewaardeerd
- Iets is mooi of lelijk: mooi = goed, lelijk = slecht
- Nauwelijks aandacht voor de mening van een ander, maar wel het besef dat anderen een andere mening kunnen hebben
Stadium 4: leerbaar
- Verworvenheden uit voorafgaande stadia blijven behouden
- Meer aandacht voor beeldelementen en voor relatie vorm-inhoud
- Besef dat een beeld een functie heeft
- Besef dat kunstenaars in een bepaalde tijd leven, in een bepaald land, in een bepaalde maatschappij
- Meningen en opvattingen worden gefundeerd en tegen elkaar afgewogen
- Belangrijk naar leerlingen toe: met een kijkwijzer werken. Bedoeling is beter leren zien en vollediger begrijpen.
Stadium 5: eigen mening
- Besef dat een werk meerdere lagen heeft
- Besef dat meerdere interpretaties mogelijk zijn
- Besef dat men een eigen oordeel kan vellen
- Besef dat dit oordeel bepaald wordt door een groep, cultuur en tijd en dat dit oordeel kan afwijken van andere
- Besef dat men kritisch moet staan tgo. het eigen oordeel
Besluit: beschouwen kan evolueren en is te leren
Vraag:
- Hoe kunnen we jongeren helpen om beter waar te nemen?
- Of: wat kunnen we doen om leerlingen door een volgende bril te leren kijken?
Uitgangspunten:
- leerlingen kunnen associëren
- leerlingen kunnen uiterlijke kenmerken van een voorstelling begrijpen
- leerlingen kunnen gevoelens ondergaan bij het kijken naar een beeld
- leerlingen kunnen kennis verwerven over beeldaspecten
- leerlingen kunnen een eigen mening formuleren
- leerlingen zijn tot heel veel in staat!
Beschouwen
- Op gevarieerde wijze beschouwende momenten inlassen
- Beeld- en kunstbeschouwen
- Van beschouwen > creëren
Verzamelingen aanleggen
- Verzamelingen aanleggen (bv. insecten, rariteiten...)
- Kijken naar alles wat visueel waarneembaar is
- Nieuwsgierigheid en verwondering wekken
Kunstbeschouwen
- Kunstbeschouwen aan elke les koppelen
Gevarieerde media
Boeken
- Prentenboeken
- kunsttijdschriften
- Boeken over kunstenaars
- Boeken over perioden en stijlen
- ...
Cd-rom’s
Internet
Kunstenaar in de klas
- Kunstenaar in de klas of op bezoek in het atelier
Museumbezoek
- Het museum als onderwijsmiddel
Kunstkoffers
- Kunnen ontleend worden voor een bepaalde periode
- Bevatten degelijk materiaal om in de klas te gebruiken
Exposeren
Intercultureel onderwijs
Beeldend onderwijs geven vanuit het gegeven dat we een interculturele samenleving hebben:
- Aandacht voor kunst en cultuur van over de hele wereld
- Bijvoorbeeld: jongeren in de klas uit een andere cultuur iets van thuis laten meebrengen
Doelen van beschouwende momenten
ZELFBEELD ontwikkelen
WERELDBEELD ontwikkelen
EXPRESSIEMOGELIJKHEDEN ontwikkelen
COMMUNICATIEVE mogelijkheden ontwikkelen