แผนที่ความคิด (Mind mapping) คืออะไร?
คือ การถ่ายทอดความคิด หรือ ข้อมูลต่าง ๆ ที่มีอยู่ในสมองลอกลงกระดาษ โดยการใช้ ภาพ สี เส้น เป็นการเชื่อมโยงความรู้ แทนการจดย่อแบบเดิม คนโดยผู้คิดค้นเรื่อง Mind map คือ 'โทนี่ บูซาน'
โทนี่ เป็นคนที่สนใจศึกษาถึงเรื่องการทำงานของสมองมนุษย์ เมื่อ 30 ปีก่อนนักวิทยาศาสตร์พบว่าสมองของมนุษย์มี 2 ซีก ซีกซ้ายจะเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับทฤษฎีต่าง ๆเหตุผล ตัวเลขตรรกะ ลำดับ การวิเคราะห์ จังหวะ ส่วนซีกขวา คือเรื่อง จินตนาการ ภาพ มิติ ภาพรวม สี
วิธีการเขียนแผนที่ความคิด (Mind mapping)
- หัวเรื่องที่เป็นข้อใหญ่ใจความ เป็นภาพ “แก่นแกน” ตรงกลาง เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น คือ หัวข้อของเรื่อง เปรียบเสมือนเมล็ด หรือ ลำต้นของต้นไม้ ที่สามารถแตกแขนงออกเป็นกิ่งก้านได้
- ประเด็นสำคัญของเรื่อง ต้องกระจายเป็นรัศมีออกมาเป็น “ก้าน” หรือ "กิ่งแก้ว" แตกแขนงออกจาก “แก่นแกน”
- กิ่งที่แตกแขนงออกมาแต่ละกิ่ง สามารถสร้างเป็น คำ หรือ วาดภาพ เพื่อสร้างความเข้าใจ ที่เกิดจากการศึกษา และเข้าใจประเด็นด้วยตัวเอง แล้วเขียนโดยมีเส้นเชื่อมเป็นรายละเอียดออกมารอบๆ
- กิ่งก้านต่างๆต้องเชื่อมต่อยึดโยงกันดุจกิ่งไม้หรือรากไม้
- สิ่งสำคัญ คือ การใช้สีสัน ในการเขียนแผนที่ความคิด
ความแตกต่างระหว่างแผนผังมโนทัศน์ (Concept map) และแผนที่ความคิด (mind map)
- จุดเริ่มต้น หรือ ใจกลาง Concept Map อาจมีข้อมูลความคิดรวบยอดหรือกระบวนทัศน์ มากกว่าหนึ่งประเด็นได้ แต่ Mind Map มีแก่นแกนได้ประการเดียวเท่านั้น
- การใช้สี สำหรับ Concept Map นั้นไม่มีความสำคัญและไม่เน้น แต่ Mind Map ให้ความสำคัญ และเน้นการใช้สี เพราะถือเป็นเครื่องมือที่สำคัญมาก
- Concept Map สามารถวาดกรอบ หรือตีกรอบล้อมกรอบข้อความได้ แต่ Mind Map ห้าม หรือ ไม่ให้วาดกรอบล้อมรอบข้อความ
- Concept Map นิยมใช้เส้นตรง แต่ Mind Map สามารถใข้เส้นตรง และเส้นโค้งได้ โดยเส้นโค้งจะโค้งไปกับความยาวของภาพ หรือ ความยาวของกระดาษ
Credits:
Created with images by dumbledad - "Mindmap from Alan and Alejandro's talk" • jaycross - "Tony Buzan" • gw225 - "Mind-mapping vector 2"