Waar Didier Gosuin de plak zwaait

Door Jasmijn Post. Illustraties: Jurgen Walschot

Met zijn subtiele bril en witte haardos is Brussels minister Didier Gosuin een charismatische verschijning. Hij is ook een geliefd burgemeester in Oudergem. Tijdens de laatste verkiezingen kreeg hij ruim een derde van de stemmen, een record in Brussel.

De populariteit van Didier Gosuin gaat ruim dertig jaar terug. Al vanaf het moment dat Gosuin voor het eerst schepen werd in 1977 heeft Oudergem zijn stappen op het politieke toneel nauwlettend gevolgd. Hij kon het kiespubliek voor zich winnen door in te spelen op populaire thema’s, zoals geluidsnormen voor nachtvluchten boven Brussel.

De Lijst van de Burgemeester, die voornamelijk uit politici van Défi, een paar MR’ers en onafhankelijken bestaat, heeft met 23 van de in totaal 31 zetels een absolute meerderheid. “Gosuin heeft er een handje van om de sterkste mannen in te palmen,” legt Vlaamse schepen Dirk Hoornaert van het Nederlandstalige kartel Samen uit. Zo verging het bijvoorbeeld Alain Lefebvre, die jaren geleden al van de lijst van CDH werd geplukt en op die van de burgemeester belandde. Binnen de lijst gold hetzelfde principe: de sterksten stromen door naar het schepencollege.

Défi is in het college, met zes van de acht schepenen, goed vertegenwoordigd. De invloed van Défi reikt tot in het OCMW, waar Véronique Artus voorzitter is. “Gosuin heeft niemand nodig,” gaat Hoornaert verder. “Maar zijn credo is wel om er altijd iemand bij te nemen in het schepencollege.” Dit keer was dat Samen, een Nederlandstalig kartel van Open VLD, CD&V, SP.A en onafhankelijken. In de oppositiebanken blijven vervolgens nog over: vier zetels voor Ecolo-Groen, twee voor PS, en één voor CDH.

Vanwaar die populariteit? Het financiële beleid van Défi is aantrekkelijk, zeker voor wie een woning bezit. Bewoners van de gemeente aan de rand van het Zoniënwoud betalen minder belasting op hun vastgoed dan waar ook in het Brussels Gewest: 1990 opcentiemen op de onroerende voorheffing, terwijl dat in bijvoorbeeld Schaarbeek 3390 is.

Zelf verklaart verhinderd burgemeester Gosuin zijn succes als volgt: “Défi staat dicht bij de mensen, en komt zijn beloftes na.” Afgaand op de realisaties uit het meerjarenplan van de gemeente klopt dat ook. De afgelopen legislatuur werd het capaciteitsaanbod op scholen en in crèches fors uitgebreid. Scholencentrum Les Marronniers kreeg 160 extra plaatsen, en ook kinderdagverblijf Les Oursons kreeg er 12 plaatsen bij. Daarnaast werd een groot aantal trottoirs gerenoveerd, kreeg het gemeentestadion een nieuw grasveld en werd naast het stadion een nieuwe bedrijfszone geïnstalleerd voor de opslag van borstelwagens en containers, wat de overlast rond de voormalige opslag in een woonwijk wegneemt. En dat allemaal zonder een cent uit te geven die niet was begroot.

Krappe begroting

Het budgettair evenwicht in de gemeente kent niet alleen winnaars. De krappe begroting laat weinig ruimte voor andere investeringen, zoals de renovatie van het gemeentehuis. Die is volgens schepen Dirk Hoornaert ‘hoogdringend’. Ook het gemeentepersoneel is de dupe van dat zuinige beleid. “Sinds het begin van deze legislatuur is er nog geen loonsverhoging geweest,” zegt Hoornaert. “En personeel dat vertrok, is niet vervangen.”

Ook Christian Grétry van Ecolo-Groen, de grootste fractie in de oppositie, klaagt het financiële beleid van de meerderheid aan. “Het is een financieel gezonde gemeente,” beaamt Grétry. “Maar het is er ook één waar ondergeïnvesteerd wordt. De meerderheid keurt alleen voorstellen goed als ze zeker weet dat er subsidies voor zijn. Is het niet beter om een beetje meer belastingen te heffen?”

Grétry noemt een voorbeeld. “We wilden fietsers rechtsaf laten slaan aan verkeerslichten die op rood staan. Daarvoor zijn speciale verkeersborden nodig. Gosuin heeft ons weggelachen, omdat hij denkt dat het te gevaarlijk is. Terwijl het succes al ruimschoots bewezen is in andere gemeenten en in het buitenland.”

Toch zijn er volgens Grétry al een paar stappen in de goede richting gezet. Zo zegt waarnemend burgemeester Christophe Magdalijns (Défi) - Gosuin is minister in de Brusselse regering - vaker ‘misschien’ dan ‘nee’, en is de pas opgerichte fietscommissie al één keer samengekomen.

Voor de werking van het jeugdhuis is er dan weer weinig geld. “Elk jaar is het schrapen om links en rechts subsidies te krijgen, want er zijn geen middelen voor een vaste werking. Bricolage noem ik dat,” zegt Grétry. “Jeugdhuis Le Pavillon is een echte squat, met veel te oude houten trappen. De mensen die daar werken, doen fantastisch werk, maar ze zouden zoveel meer kunnen doen. Er is daar, net als in gemeenschapscentrum Den Dam, een informaticacursus voor senioren, maar er zijn amper acht plaatsen voor deelnemers. Het verschil is moeilijk te begrijpen, want als Franstaligen hebben we een veel groter publiek.”

Ook op andere fronten heeft de huidige meerderheid volgens N-VA’er Liesbeth Dhaene steken laten vallen. De Vlaams-nationalisten komen volgend jaar voor het eerst op in Oudergem. “In tegenstelling tot andere zones is drugsbestrijding voor de zone Marlow geen prioriteit. Natuurlijk zijn de problemen niet zo groot als in Brussel-Stad, maar toch heb ik ook hier al klachten gehoord. Ik vind we daarop moeten inzetten.”

Werken met de baron

De gemeenteraden verlopen snel en efficiënt, tot ergernis van Grétry van Ecolo, die de werkwijze van Défi niet altijd even democratisch vindt. “Ze werken in het geheim, en presenteren daarna hun plannen, waarna alles wordt goedgekeurd. Er is weinig ruimte voor discussie. We moeten onze vragen de vrijdag voor de gemeenteraad insturen, zodat ze in alle rust een antwoord kunnen voorbereiden.”

Een schriftelijke vraag moet altijd, in elke gemeente vooraf worden ingestuurd, reageert Gosuin. En anders hebben de gemeenteraadsleden nog 24 uur de tijd om een actuavraag in te sturen. “Hij is een professional, ik ben een vrijwilliger,” reageert Grétry. “Ik heb niet alleen mijn werk in de gemeenteraad, maar ben ook leerkracht. Het is moeilijk werken met zo’n groot ego. Hij gedraagt zich als een baron. Zelfs bij Défi noemen ze hem Dieu. Daardoor durft hij ook de oppositie te negeren. Hij luistert liever naar wat burgers rechtstreeks tegen hem zeggen dan naar de oppositie. Als iemand bijvoorbeeld geen nieuwbouw in zijn achtertuin wil, reken maar dat het dan snel is opgelost.”

Schaduwburgemeester Gosuin mag dan zijn taken hebben overgedragen aan Magdalijns, zijn aanwezigheid is in alles te voelen. “Tot frustratie van de dienstdoende burgemeester,” vermoedt Hoornaert. Want hoewel Gosuin niet meer fysiek in het schepencollege zit, oefent hij nog veel invloed uit in de gemeente.

Komt er vroeg of laat toch een einde aan het tijdperk-Gosuin? Een nieuw burgemeesterschap is in ieder geval niet vanzelfsprekend. “Ik maak graag plaats voor de nieuwe generatie,” zegt Gosuin daarover zelf. “Maar het is aan mijn opvolger Magdalijns om te beslissen of hij wil blijven.”

Wat dan weer niet wil zeggen dat Gosuin de deur achter zich dicht trekt in de gemeente. Hij is ook in 2018 lijsttrekker van de Lijst van de Burgemeester.

Oudergem, de strijd van de Vlaming

De Vlamingen hebben het niet gemakkelijk in de Franstalige gemeente Oudergem, waar burgemeester Didier Gosuin (Défi) al sinds 1995 de scepter zwaait. Maar na decennia lobbyen en hard werken in de oppositie, kreeg de voorzitter van Samen (CD&V, SP.A, Open VLD en onafhankelijken), Dirk Hoornaert, voldoende stemmen voor een zitje in het collegebestuur.

Lange tijd werden Vlamingen verguisd in de Défi-gemeente van Gosuin, die goed scoorde met zijn francofiel beleid, maar inmiddels zit er sinds 2012 voor het eerst in 36 jaar een Nederlandstalige schepen in het college. “In de loop van de jaren hebben we overal Vlamingen in bestuursfuncties gezet,” legt Vlaams schepen Dirk Hoornaert (Samen) uit. “In de seniorenraad, in de artistieke raad en in het cultuurcentrum.”

Dat wierp zijn vruchten af, want in een gemeente waar in 2012 slechts een kleine duizend mensen op een Nederlandstalige kandidaat stemden, is elke stem van belang. Om een voorbeeld te geven: in 2006 had Samen dertien stemmen te weinig om verkozen te worden, maar de eerste niet-verkozen Vlaming komt automatisch terecht in de raad van het OCMW. Dat was Dirk Hoornaert. Gedurende de zes jaar dat Hoornaert daar zitting had, zag Gosuin hem aan het werk. Naar eigen zeggen heeft hij daarmee zijn schepenportefeuille verdiend met, behalve Vlaamse Aangelegenheden, ook Informatica en Gelijke Kansen.

Terugkijkend is Hoornaert niet ontevreden over zijn eerste bestuursperiode. Hij mocht het splinternieuwe gemeenschapscentrum Den Dam inhuldigen, en kreeg het voor elkaar dat het college een nieuwe locatie van de Nederlandstalige bib in zijn begroting opnam, dat die bibliotheek twee dagen langer open is en een bibliothecaresse halftijds in dienst kon nemen. Ook zette hij een lokaal cultuurbeleidsplan op. Dat uitgesproken Nederlandstalige beleid was “niet evident” in een Défi-gemeente, maar cultuurbeleidscoördinator Sander Rosseels organiseerde inmiddels al twee keer muziekfestival Swinging Sandwich, het Oudergemse broertje van AB-festival ‘Boterhammen in het park’.

Toch is niet alles waar Hoornaert op gehoopt had ook gelukt. “Dat het woonzorgcentrum op de site van de Sint-Lutgardisschool er niet is gekomen, spijt me het meest. Ik heb er twee en een half jaar hard aan gewerkt, maar het bleek niet haalbaar. Als ik rekening hou met alle regels om erkenning te krijgen, en ik alleen kan rekenen op steun uit Vlaanderen en de federale overheid, dan kom ik structureel 30.000 euro per jaar tekort.”

N-VA verwijt Hoornaert dan weer dat hij zijn belofte om een nieuwe Nederlandstalige crèche te openen, niet is nagekomen.

Ondertussen staat de volgende grote uitdaging voor de Nederlandstaligen voor de deur. De N-VA komt voor het eerst op in Oudergem, onder leiding van parlementslid Liesbeth Dhaene en wil mee op de kartellijst van Vlamingen. Dat ziet Dirk Hoornaert niet zitten. “We hebben met Samen een lange weg afgelegd, en het voelt niet goed als de N-VA voor het laatste stukje op de kar zou springen."

"Wat N-VA voor Brussel wil, is niet wat wij willen. Ik wil van binnenuit werken, niet aan de zijlijn staan roepen. Als ik zaken wil veranderen, dan weet ik met wie ik moet praten. Het budgettair evenwicht is het credo van Didier Gosuin, en zijn kiezers willen dat al dertig jaar. Daar kan ik niet omheen. Maar als ik de N-VA meeneem, ben ik voor Défi geen partij meer.”

Spannend

Het is een catch 22, want als N-VA niet op de lijst staat bij het Nederlandstalige kartel, riskeert Samen broodnodige Nederlandstalige stemmen te verliezen, en daarmee het zitje in het college. Komt daar nog bij dat ook Groen, zoals bij vorige verkiezingen, kiest voor een tweetalige lijst met Ecolo, en dat Lieve Jorens van Groen bovendien op de derde plaats mag figureren. Hoe voorspelbaar de uitslag wordt voor de Franstaligen (zie vooraan in dit dossier), des te spannender dus aan Vlaamse kant.

Klik op de identikit-animatievideo van Oudergem van BRUZZ tv hierboven.